Phương Tễ

Đại bổ âm hoàn

Phương tễ · Bổ ích · 大補陰丸

Đại bổ âm hoàn: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Đại bổ âm hoàn của Chu Đan Khê thể hiện chủ trương “dương thường hữu dư, âm thường bất túc”: bồi âm làm gốc, giáng hỏa làm ngọn.[1][2]

Đại bổ âm hoàn – Phương tễ · Bổ ích
Đại bổ âm hoàn
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Quy bản (mai rùa) là dược liệu động vật – chỉ dùng nguồn nuôi hợp pháp, có kiểm nghiệm.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Thục địa Quân — 18–30 g
Quy bản (chế) Quân — 18–30 g Sắc trước
Hoàng bá (sao muối rượu) Thần — 9–12 g
Tri mẫu (sao rượu) Thần — 9–12 g
Tủy sống lợn, mật ong Tá — —

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Đại bổ âm hoàn
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Thục địa18–30 gTư âm bổ thận
    Quy bản (chế)18–30 gTư âm tiềm dương
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Hoàng bá (sao muối rượu)9–12 gTả tướng hỏa
    Tri mẫu (sao rượu)9–12 gTư âm thanh nhiệt
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Tủy sống lợn, mật ong—Bổ tinh tủy, làm hoàn

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Tư âm giáng hỏa.[1][2]

Chủ trị: Can thận âm hư, hư hỏa bốc lên: cốt chưng triều nhiệt, mồ hôi trộm, di tinh, ho ra máu, bứt rứt, gối nóng đau, miệng khô; lưỡi đỏ ít rêu, mạch xích sác hữu lực.[1][2] Xem Thận âm hư.

3. Phân tích phương

Thục địa, Quy bản là quân, đại bổ chân âm; Hoàng bá, Tri mẫu là thần, tả tướng hỏa; tủy sống lợn “dùng tủy bổ tủy”, mật ong hòa hoãn tính đắng lạnh.[1][2]

So với Lục vị địa hoàng hoàn (bổ âm êm dịu), bài này giáng hỏa mạnh hơn, dùng khi hỏa vượng rõ.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: cốt chưng nặng thêm Địa cốt bì, Thanh hao; ho ra máu, chảy máu cam thêm Tiên hạc thảo, Bạch mao căn; mồ hôi trộm nhiều thêm Mẫu lệ, Phù tiểu mạch; di tinh thêm Liên tu, Kim anh tử; chóng mặt ù tai thêm Thiên ma, Câu đằng.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi chống chỉ định khi thực hỏa, thận trọng khi tỳ hư ăn kém phân lỏng.[1][2] Me & Qi ghi thêm: tránh khi đang cảm mạo, dương hư; dùng lâu Hoàng bá, Tri mẫu đắng lạnh có thể tổn vị; thận trọng khi có thai.[1] Ho ra máu, sốt chiều, sụt cân cần khám lao.

Kết luận

Đại bổ âm hoàn tư âm giáng hỏa cho âm hư hỏa vượng; Thục địa và Quy bản làm quân.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Da Bu Yin Wan: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Da Bu Yin Wan – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ