Quy tỳ thang: thành phần, công năng và phân tích
Quy tỳ thang chữa đồng thời tâm và tỳ: Hoàng kỳ, Long nhãn làm quân, phối thuốc kiện tỳ ích khí và dưỡng tâm an thần.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Hoàng kỳ | Quân | — | 12–18 g | |
| Long nhãn | Quân | — | 12–18 g | |
| Nhân sâm | Thần | — | 3–9 g | |
| Bạch truật | Thần | — | 9–18 g | |
| Đương quy | Thần | — | 3–9 g | |
| Toan táo nhân | Thần | — | 9–18 g | |
| Phục thần | Tá | — | 9–18 g | |
| Viễn chí | Tá | — | 3–6 g | |
| Mộc hương | Tá | — | 3–6 g | |
| Chích cam thảo | Sứ | — | 3–6 g | |
| Sinh khương | Sứ | — | 3–5 lát | |
| Đại táo | Sứ | — | 1–3 quả |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; American Dragon ghi thêm Phục linh và khoảng liều rộng hơn.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhHoàng kỳ12–18 gBổ khí kiện tỳLong nhãn12–18 gBổ tâm tỳ, dưỡng huyết an thần
- ThầnHỗ trợ vị quânNhân sâm3–9 gBổ khíBạch truật9–18 gKiện tỳĐương quy3–9 gDưỡng huyếtToan táo nhân9–18 gDưỡng tâm an thần
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụPhục thần9–18 gNinh tâm an thầnViễn chí3–6 gAn thần, giao thông tâm thậnMộc hương3–6 gLý khí, chống nê trệ
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịChích cam thảo3–6 gĐiều hòaSinh khương3–5 látĐiều hòa tỳ vịĐại táo1–3 quảĐiều hòa tỳ vị
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Ích khí bổ huyết, kiện tỳ dưỡng tâm.[1][2]
Chủ trị: Tâm tỳ khí huyết đều hư: mất ngủ, hồi hộp, hay quên, mệt mỏi, ăn kém, sắc mặt vàng úa; tỳ không thống huyết: kinh nhiều hoặc rong kinh, dễ bầm tím, đại tiện ra máu.[1][2] Xem Tâm Tỳ lưỡng hư, Tỳ không thống huyết.
3. Phân tích phương
Hoàng kỳ bổ khí và Long nhãn bổ tâm tỳ là quân; Nhân sâm, Bạch truật giúp bổ khí, Đương quy dưỡng huyết, Toan táo nhân dưỡng tâm – là thần. Phục thần, Viễn chí an thần, Mộc hương lý khí để thuốc bổ không trệ – là tá.[1]
Tên “quy tỳ” nghĩa là đưa huyết trở về tỳ: tỳ khỏe thì sinh huyết và giữ huyết trong mạch.
4. Gia giảm và bài phát triển
Gia giảm theo Me & Qi: mất ngủ thêm Dạ giao đằng, Hợp hoan bì; xuất huyết do hàn thêm Ngải diệp sao, Can khương; can uất thêm Sài hồ, Mẫu đơn bì, Chi tử.[1]
5. Lưu ý an toàn
Chống chỉ định khi có lý nhiệt hoặc âm hư có nhiệt.[2] Rong kinh, xuất huyết kéo dài cần được khám để tìm nguyên nhân.
Kết luận
Quy tỳ thang ích khí bổ huyết, kiện tỳ dưỡng tâm cho tâm tỳ lưỡng hư và tỳ không thống huyết, Hoàng kỳ và Long nhãn làm quân.[1][2]