Phương Tễ

Nhất quán tiễn

Phương tễ · Bổ ích · 一貫煎

Nhất quán tiễn: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Nhất quán tiễn giải quyết mâu thuẫn “âm hư mà khí uất”: dùng nhiều vị dưỡng âm huyết, chỉ một vị Xuyên luyện tử lượng nhỏ để sơ can mà không hao âm.[1][2]

Nhất quán tiễn – Phương tễ · Bổ ích
Nhất quán tiễn
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Sinh địa Quân — 18–30 g
Đương quy Thần — 9–12 g
Câu kỷ tử Thần — 9–18 g
Sa sâm Thần — 9–12 g
Mạch môn Thần — 9–12 g
Xuyên luyện tử Tá — 4,5–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Nhất quán tiễn
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Sinh địa18–30 gTư âm dưỡng huyết
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Đương quy9–12 gDưỡng huyết nhu can
    Câu kỷ tử9–18 gBổ can thận
    Sa sâm9–12 gDưỡng âm
    Mạch môn9–12 gDưỡng âm
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Xuyên luyện tử4,5–6 gSơ can tiết nhiệt

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Tư âm sơ can.[1][2]

Chủ trị: Can thận âm hư, can khí uất trệ: đau tức ngực sườn, miệng họng khô, miệng đắng, ợ chua, chóng mặt, bụng đầy; lưỡi đỏ khô ít rêu, mạch tế hoặc huyền hư.[1][2] Xem Can âm hư, Can Thận âm hư.

3. Phân tích phương

Sinh địa lượng lớn là quân, tư âm; Đương quy, Câu kỷ tử, Sa sâm, Mạch môn là thần, dưỡng âm huyết.[1] Xuyên luyện tử là tá, lượng nhỏ, sơ can tiết nhiệt – cay đắng mà lạnh nên không làm khô âm như các vị lý khí cay ấm.[1][2]

So với Tiêu dao tán (can uất kèm huyết hư, tỳ hư), bài này dùng khi âm hư rõ, lưỡi đỏ khô.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: miệng đắng khô thêm Hoàng liên; táo bón thêm Qua lâu nhân; ra mồ hôi do hư nhiệt thêm Địa cốt bì; đờm nhiều thêm Xuyên bối mẫu; lưỡi đỏ khô nhiều thêm Thạch hộc; sườn có khối cứng thêm Miết giáp lưu ý có thai.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi chống chỉ định khi đau ngực do đàm hoặc đàm thấp.[2] Đau hạ sườn phải kéo dài, vàng da, sụt cân cần khám gan mật; người đang có bệnh gan nên hỏi bác sĩ trước khi dùng thuốc.

Kết luận

Nhất quán tiễn tư âm sơ can cho can thận âm hư kèm khí uất; Sinh địa làm quân, Xuyên luyện tử lượng nhỏ.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Yi Guan Jian: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Yi Guan Jian – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ