Thanh khí hóa đàm hoàn: thành phần, công năng và phân tích
Thanh khí hóa đàm hoàn là Nhị trần thang bỏ Cam thảo, Ô mai, thêm vị thanh nhiệt hóa đàm: dùng cho đàm nhiệt ở phế.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Đởm nam tinh | Quân | — | 6–9 g | |
| Qua lâu nhân | Quân | — | 6–9 g | |
| Bán hạ (chế) | Thần | — | 6–9 g | |
| Hoàng cầm | Thần | — | 6–9 g | |
| Hạnh nhân | Tá | — | 6–9 g | |
| Chỉ thực | Tá | — | 6–9 g | |
| Trần bì | Tá | — | 6–9 g | |
| Phục linh | Tá | — | 6–9 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Làm hoàn với nước gừng (sứ); dạng thang thêm 3 lát gừng.[1] American Dragon ghi khoảng liều cho dạng hoàn.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhĐởm nam tinh6–9 gThanh nhiệt hóa đàmQua lâu nhân6–9 gThanh nhiệt hóa đàm, nhuận tràng
- ThầnHỗ trợ vị quânBán hạ (chế)6–9 gTáo thấp hóa đàmHoàng cầm6–9 gThanh phế nhiệt
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụHạnh nhân6–9 gGiáng phế khíChỉ thực6–9 gHành khí hóa đàmTrần bì6–9 gLý khí hóa đàmPhục linh6–9 gKiện tỳ thẩm thấp
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Thanh nhiệt hóa đàm, lý khí chỉ khái.[1][2]
Chủ trị: Đàm nhiệt ủng phế: ho đờm vàng đặc dính khó khạc, suyễn, tức ngực, buồn nôn, bứt rứt, tiểu sẫm; lưỡi đỏ rêu vàng nhớt, mạch hoạt sác.[1][2] Xem Đàm nhiệt ủng Phế.
3. Phân tích phương
Đởm nam tinh và Qua lâu nhân là quân, thanh nhiệt hóa đàm; Bán hạ, Hoàng cầm là thần.[1] Hạnh nhân, Chỉ thực, Trần bì lý khí – “khí thuận thì đàm tiêu, khí thanh thì hỏa giáng”; Phục linh kiện tỳ trừ gốc sinh đàm.[1][2] Khung bài là Nhị trần thang.
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: phế nhiệt nặng sốt cao thêm Thạch cao, Tri mẫu; suyễn đờm nhiều thêm Tang bạch bì, Tô tử; đờm xanh hôi thêm Ngư tinh thảo, Bồ công anh.[1]
5. Lưu ý an toàn
American Dragon ghi chống chỉ định khi âm hư, táo, phong hàn.[2] Me & Qi lưu ý không hợp giai đoạn ổn định khi đờm đã trắng loãng.[1] Sốt cao, khó thở, đờm mủ hôi, đau ngực cần khám (viêm phổi, áp xe phổi). Bán hạ phải dùng dạng đã chế; bán hạ sống có độc – xem Các vị thuốc có độc.
Kết luận
Thanh khí hóa đàm hoàn thanh nhiệt hóa đàm, lý khí chỉ khái cho đàm nhiệt ủng phế; phát triển từ Nhị trần thang.[1][2]